|
|
|
بر روی کره زمین حدود 3800 میلیون هکتار جنگل وجود دارد که کمتر از یک سوم خشکی های جهان را شامل می شود. از این مقدار جنگل 33 درصد یعنی حدود 1280 میلیون هکتار جنگلهای سوزنی برگ و 67 درصد یعنی در حدود 2620 میلیون هکتار جنگل پهن برگ می باشد. در حال حاضر نزدیک به 40 درصد مساحت کل جنگلهای جهان یعنی حدود 1500 میلیون هکتار تحت پوشش طرحهای جنگلداری قرار دارد و به صورت علمی اداره می شود. با افزایش روز افزون نیاز به فراورده های چوبی و پیشرفت علم و تکنولوژی مربوط به جنگل و صنایع چوب انتظار می رود در آینده نزدیک کلیه سطوح یا اراضی جنگلی جهان به شکل علمی و در قالب طرحهای جنگلداری مدیریت و بهره برداری شود. جدول شماره 1 - مساحت اکوسیستم های عمده جهان و درصد آن نسبت به کل سطح خشکیها
وضعیت جنگل در ایران بر اساس اولین آمار رسمی موجود از وضعیت جنگلهای ایران در دهه 1320، مساحت کل جنگلهای ایران حدود 18 تا 19 میلیون هکتار تخمین زده شده است که از این رقم حدود 8 تا 10 میلیون هکتار جنگلهای تنک و بوته زار مناطق خشک و نیمه خشک کویری بوده است. جنگلهای شمال کشور در دو دهه گذشته 4/3 میلیون هکتار برآورد شده بود و در حال حاضر حدود 9/1 میلیون هکتار باقی مانده است و از حدود 8 تا 10 میلیون هکتار جنگل بلوط غرب (زاگرس) کمتر از 3 میلیون هکتار باقی مانده است. بر اساس جدول شماره (4) ، در حال حاضر مساحت جنگلهای ایران حدود 12 میلیون هکتار می باشد که متاسفانه از این مقدار سالانه 50 تا 100 هزار هکتار از بین می رود. به نقلی دیگر طی 40 سال گذشته روند تخریب جنگل در ایران حدود 320 متر مربع در ثانیه بوده است (مجنونیان 1373) جدول شماره 2 - مساحت جنگلهای ایران به تفکیک مناطق رویشی (1374)
از این سطح جنگل و اراضی جنگلی تنها قسمتی از منطقه رویشی هیرکانی در شمال رشته کوه البرز (استانهای گیلان، مازندران و گلستان) جنبه تولیدی و صنعتی داشته و بقیه بیشتر جنگلهای پراکنده یا اراضی جنگلی هستند که فقط جنبه حفاظتی و زیست محیطی دارند. با این حال همه این جنگلها به شدت دستخوش تهدید تخریب و نابودی هستند. عوامل تخریب منابع طبیعی از جمله آتش سوزی، سیل، آفات و بیماریها، تراکم جمعیت، بهره برداری غیرمجاز، حضور دام، تغییر کاربری اراضی، بهره برداری غیر اصولی و اجرای نا موفق طرحها، همواره پوشش های جنگلی را تهدید می نماید. وضعیت جنگلهای استان قم: استان قم با مساحتی بالغ بر 11400 هزار هکتار حدود 09/0 درصد سطح ایران را شامل می شود. حدود 28 درصد مساحت این استان کوهستانی بوده و شامل مجموعه کوههایی است که اغلب در بخش جنوبی و غربی آن قرار دارند. استان قم به دلیل شرایط اکولوژیک متفاوت از نظر پوشش گیاهی تنوع زیادی دارد به طوریکه حدود 800 گونه گیاهی را شامل می شود که اغلب از گیاهان مقاوم به خشکی و شوری در مناطق استپی تا درختان پهن برگ معتدله در مناطق نیمه استپی پراکنده اند. در حال حاضر هم بقایایی از درختان و درختچه هایی جنگلی در این استان وجود دارد. در هر صورت بقایای توده ها و گروههای درختان جنگلی به صورت بسیار محدود و به طور عمده در بخشهای کوهستانی مستقر گردیده اند. عمده ترین پوشش درختی و درختچه ای بخش جلگه ای این منطقه را انواع گز و پس از آن گونه های تاغ، پده، ورک، کاروانکش، پرند و زرشک تشکیل می دهند که به طور پراکنده و اغلب در حاشیه آبراهه ها رویش دارد. وسیعترین توده گز در حاشیه رودخانه های قره چای و جاجرود که تحت عنوان مسیله معروف است، وجود دارد. رویشگاه گز در منطقه مسیله حدود 35000 هکتار را شامل می شود که البته کل عرصه رویشگاه، در وضعیت موجود تحت رویش گز قرار نداشته بلکه در حاشیه آبراهه های اصلی و فرعی تراکم آن بیشتر و لکه های عاری از پوشش در جای جای رویشگاه مذکور مشاهده می گردد. توده ها و گروههای جنگلی در مناطق کوهستانی در بیشتر موارد دستخوش تهدید و در برخی موارد نیز در حال انقراض هستند. عمده ترین پوشش درختی و درختچه ای خودرو در مناطق کوهستانی شامل بادام کوهی و بقایایی از درختان بنه، افرا، کیکم و انواع بید می باشد. جدول شماره 3 - مساحت رویشگاههای جنگلی و جنگلهای دست کاشت در استان قم (1382)
بدین ترتیب مساحت رویشگاههای جنگلی طبیعی استان قم حدود 13100 هکتار و فضای سبز شامل جنگلکاری شهری و برون شهری به صورت دولتی و مشارکتی حدود 19346 هکتار و تاغزارهای دست کاشت به منظور بیابان زدائی و جلوگیری از حرکت ماسه های روان 4500 هکتار می باشد.
|
